|
YILDIRIM NASIL OLUŞUR
Yıldırım, basit olarak; toprakla, elektrik yüklü bir bulut arasındaki
elektriksel deşarj olarak tanımlanabilir. Söz konusu bu deşarj sadece bulutla
yer arasında olmayabilir. Gerekli şartlar sağlanmış ise iki bulut arasında da
olur ki, biz buna şimşek diyoruz. Her iki olayda oldukça belirgin bir kıvılcım
atlaması görülür ve gök gürültüsü işitilebilir.

1. Eksi yüklü elektronlar aşağı doğru zigzag yapmaya
başlarlar
2. Artı yüklü parçacıklar da yerde bulut tabanın altında toplanır
3. Bulut yer yüzüne iyice yaklaşınca öncü eksi yükler yere inerek bir yol
açarlar (bunlar görülmez) ve sonra da yerden buluta doğru elektrik akımı başlar.
4. Artı yükler saniyede 100 000 km yi aşan bir hızla buluta akar.
Herhangi bir bulutun alt kısmında
potansiyel farkı yeterli bir seviyeye geldiği zaman toprağa doğru bir elektron
demeti fırlar. Bu birinci deşarj 30 ila 50 metrelik bir mesafeyi saniyede
60-50.000 km arasında değişen bir hızla kateder. 30 ila 100 mikrosaniye süren
bir aradan sonra ikinci bir deşarj birincinin oluşturduğu iyonlaşmış yolu izler
ve öncekinden yaklaşık olarak daha ileriye erişir. Daha sonra bir üçüncü deşarj
meydana gelir. Deşarjlar serisi birbirini izleyerek devam eder. Herbir deşarj
öncekinden daha ileriye(dalgalar gibi) ulaşır. Böylece şimşeğin ucu bu şekilde
yeryüzüne kadar iner.
Bu sırada deşarj ile yeryüzü arasındaki elektrik alanı gittikçe
fazlalaşmaktadır. Bu alanın değeri yeterli bir seviyeye ulaştığı zaman
yeryüzünün elverişli bir noktasından yüklü bir elektron demeti fırlar ve ön
deşarjla birleşmek üzere hareket eder. Bu demetin boyu 5m ~ 10m ~ 150 metre olan
aralıklarla atlandığı gözlenmiştir. Yeryüzünden fırlayan deşarj, buluttan inen
deşarjla birleştiği zaman oluşan iletken kanallardan yeryüzüne akar.
|